Τον Νοέμβριο του 2017, στο Πανταζοπούλειο Πνευματικό Κέντρο της Βυτίνας, μια χούφτα ανθρώπων —πεζοπόροι, εθελοντές, λίγοι εκπρόσωποι υπουργείων, μερικοί Ευρωπαίοι καλεσμένοι από τη Γερμανία, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο— κάθισαν να μιλήσουν για μονοπάτια. Ήταν η 1η Πανελλήνια Συνάντηση Μονοπατιών, οργανωμένη από την ΚοινΣΕπ Μαίναλον, σε συνδυασμό με την 3η Πανευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη Εκπροσώπων Πιστοποιημένων Μονοπατιών LQT. Το Menalon Trail είχε μόλις γίνει το πρώτο ελληνικό μονοπάτι με την ανώτατη ευρωπαϊκή πιστοποίηση Leading Quality Trails — το 10ο στην Ευρώπη. Κανείς τότε δεν ήξερε αν αυτή η συνάντηση θα ξαναγινόταν.
Εννέα χρόνια μετά, η ίδια συνάντηση φτάνει στο Πολύκαστρο του Κιλκίς, φιλοξενούμενη για πρώτη φορά στην Κεντρική Μακεδονία, με την υποστήριξη πλέον του ΕΟΤ, της Περιφέρειας, της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ορειβασίας-Αναρρίχησης και δύο δήμων. Δεν είναι πια μια συνάντηση λίγων μυημένων. Είναι θεσμός.
Αξίζει να σταθούμε σε αυτή τη διαδρομή, γιατί λέει κάτι σημαντικό — όχι μόνο για τα μονοπάτια, αλλά για το πώς αλλάζει ο τόπος μας.
Οκτώ στάσεις, μία διαδρομή
Αν βάλει κανείς στη σειρά τους τόπους που φιλοξένησαν τη Συνάντηση, βλέπει μια χαρτογράφηση: Βυτίνα (2017) → Άνδρος (2018) → Μέτσοβο (2019) → παύση λόγω πανδημίας → Ξάνθη (2021) → Καισαριανή, μέσα στην καρδιά της Αθήνας (2022) → Πήλιο (2023) → Χανιά (2024) → Καστοριά (2025) → Κιλκίς (2026).
Ορεινό χωριό της Αρκαδίας, νησί των Κυκλάδων, ορεινή πρωτεύουσα της Ηπείρου, παραμεθόρια πόλη της Θράκης, μια συνοικία μέσα στη μεγαλούπολη, το βουνό με τη μυθολογία του, ο δυτικός Κρητικός κόσμος, μια λίμνη-πόλη στα σύνορα με την Αλβανία, και τώρα μια πεδιάδα δίπλα στη Βόρεια Μακεδονία. Δεν υπάρχει κοινός παρονομαστής γεωγραφίας — και αυτό ακριβώς είναι το μήνυμα. Η ιδέα ότι η πεζοπορία μπορεί να είναι εργαλείο τοπικής ανάπτυξης δεν έμεινε φυλακισμένη σε «τα γνωστά ορεινά μας». Ταξίδεψε εκεί που κανείς δεν θα το περίμενε πριν από μια δεκαετία: σε μια πεδινή περιοχή του Κιλκίς που, ας είμαστε ειλικρινείς, δεν συνδέεται στο μυαλό του μέσου Έλληνα με πεζοπορία.
Αυτό είναι το πραγματικό επίτευγμα του θεσμού. Όχι ότι μεγάλωσε σε μέγεθος — ότι μεγάλωσε σε γεωγραφία και σε φαντασία.
Από κοινωνική συνεταιριστική πρωτοβουλία σε θεσμό με αιγίδες
Υπάρχει και μια δεύτερη διαδρομή, λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική: η θεσμική. Το 2017 η συνάντηση ήταν πρωτοβουλία μιας ΚοινΣΕπ — μιας μικρής, τοπικής, εθελοντικής δομής. Το 2026 συνδιοργανώνεται από Περιφερειακή Ενότητα, Δήμο, εθνική ομοσπονδία, με την αιγίδα του ΕΟΤ. Αυτό δεν είναι απλώς «μεγάλωσε το πάρτι». Σημαίνει ότι κάτι που ξεκίνησε ως εναλλακτική, σχεδόν ερασιτεχνική ιδέα, έγινε αναγνωρισμένο εργαλείο δημόσιας πολιτικής. Οι δήμοι πλέον διεκδικούν να φιλοξενήσουν τη Συνάντηση επειδή ξέρουν ότι φέρνει προβολή, επισκέπτες, και —το πιο σημαντικό— μια αφήγηση για το πώς μπορεί να αναπτυχθεί ένας τόπος χωρίς να χτίσει ξενοδοχεία 400 κλινών.
Αυτό είναι ακριβώς το στοίχημα που παίζει και το Δίκτυο μας.
Η Αρκαδία σήμερα: το δίκτυο υπάρχει — το ξέρει κανείς;
Η Αρκαδία δεν ήταν απλώς ένας από τους σταθμούς αυτής της διαδρομής — ήταν η αφετηρία, και παραμένει παρούσα σε αυτήν μέχρι σήμερα. Στην πρόσφατη 8η Συνάντηση (Καστοριά, 2025), ο ίδιος ο Ιωάννης Π. Λαγός, πρόεδρος της Μαίναλον ΚοινΣΕπ, παρουσίασε προσωπικά το δίκτυο Peloponnese Trails ως «εμβληματικό παράδειγμα εφαρμογής της Κοινωνικής Οικονομίας» — και δεν ήταν μόνος: παρευρέθηκε και ο Σύλλογος Αρκάδων Ορειβατών Οικολόγων.
Γιατί το λέμε αυτό με έμφαση; Γιατί υπάρχει μια παρανόηση που αξίζει να διορθώσουμε δημόσια, ακόμα και μέσα στην ίδια την Αρκαδία: το Menalon Trail δεν είναι το μόνο πράγμα που έχει χτίσει η Μαίναλον ΚοινΣΕπ. Από το 2020, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Πελοποννήσου και 15 κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις, λειτουργεί ένα δίκτυο 1.000 χιλιομέτρων μονοπατιών — το Peloponnese Trails / Mythical Trails: ArcadiaTrail (90 χλμ), ParnonTrail (210 χλμ), SpartaTrail (90 χλμ), PanTrail (80 χλμ), HermesTrail (200 χλμ), και τμήμα του HeraclesTrail (250 χλμ). Το έργο τιμήθηκε με Platinum και Silver βραβείο στα Tourism Awards 2020, και παραμένει ζωντανό — μόλις τον Μάιο φέτος έγινε εκδήλωση στη Στεμνίτσα, ακριβώς στο σημείο όπου συναντιούνται τρία από αυτά τα μονοπάτια.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι «γιατί δεν χτίσαμε δίκτυο πέρα από το Μαίναλο» — το χτίσαμε, πριν από έξι χρόνια, και είναι ήδη τριπλάσιο σε μήκος από το ίδιο το Menalon Trail. Το ερώτημα είναι γιατί ένα δίκτυο αυτού του μεγέθους δεν έχει το ίδιο διεθνές προφίλ. Μόνο το Menalon Trail φέρει τη διεθνή πιστοποίηση LQT· τα υπόλοιπα 900+ χιλιόμετρα παραμένουν, για τον μέσο ταξιδιώτη —και ίσως για αρκετούς από εμάς στη φιλοξενία— σχεδόν αόρατα.
Τροφή για σκέψη
Καθώς η Συνάντηση φτάνει φέτος στο Κιλκίς, μερικές ερωτήσεις αξίζει να μας απασχολήσουν, ως Δίκτυο και ως τόπος:
Πρώτον, όσο η ιδέα των μονοπατιών εξαπλώνεται σε ολοένα περισσότερους προορισμούς, πώς αποφεύγουμε αυτό που ήδη βλέπουμε να συμβαίνει σε νησιά και δημοφιλή μονοπάτια του εξωτερικού — τη μετατροπή ενός εργαλείου αυθεντικής τοπικής ανάπτυξης σε ακόμα ένα προϊόν μαζικού τουρισμού; Η απάντηση, πιστεύουμε, βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου ξεκίνησε όλο αυτό: σε τοπικές δομές σαν τη Μαίναλον ΚοινΣΕπ, όχι σε επενδυτικά σχήματα που βλέπουν το μονοπάτι ως branding.
Δεύτερον, τι θα σήμαινε για ένα δίκτυο φιλοξενίας σαν το δικό μας να συνδεθεί πιο στενά και πιο συστηματικά με ένα ήδη υπάρχον δίκτυο 1.000 χιλιομέτρων, αντί να χτίζει παράλληλες, μικρότερες πρωτοβουλίες; Η δουλειά υπάρχει — το ερώτημα είναι αν εμείς, ως δίκτυο καταλυμάτων, έχουμε κάνει αρκετά ώστε ο επισκέπτης που κοιμάται σε ένα μέλος μας να ξέρει ότι υπάρχει το ParnonTrail ή το HermesTrail δίπλα του.
Τρίτον, και ίσως πιο σημαντικό: η Συνάντηση δείχνει ότι η πεζοπορία δεν είναι πια «εναλλακτικός τουρισμός» σε αντιδιαστολή με κάποιον «κύριο» τουρισμό. Είναι πλέον μηχανισμός εθνικής πολιτικής για περιφέρειες που δεν έχουν θάλασσα, δεν έχουν μεγάλα μνημεία, δεν έχουν τίποτα εκτός από το τοπίο τους και την ιστορία τους. Αυτό είναι ακριβώς το προφίλ της ορεινής Αρκαδίας — και το έχουμε ήδη αποδείξει, αφού η ιστορία ξεκίνησε από εδώ. Το ερώτημα δεν είναι αν αξίζει να ξαναδιεκδικήσουμε τη φιλοξενία της Συνάντησης. Είναι πώς κάνουμε το δίκτυο των 1.000 χιλιομέτρων που ήδη έχουμε, εξίσου γνωστό με το όνομα που το γέννησε.
Θα παρακολουθούμε το Κιλκίς τον Οκτώβριο με ενδιαφέρον.
Αρκαδία Hospitality Network